KREATYWNIK - o kreatywnych sposobach na dziecko oraz o wszystkim co z dzieckiem związane

DZIECKO NA WARSZTAT

Ciekawe dlaczego wulkany wybuchają? DZIECKO NA WARSZTAT (warsztat eksperymentalny)

Ludzie od wielu wieków zastanawiali się, czym jest wulkan i co tajemniczego dzieje się w jego wnętrzu. Starożytni Grecy uważali, że mieszka w nim Hefajstos, bóg ognia, który we wnętrzu wulkanu ma swoją kuźnię i to w związku z tym z dymiącej góry wydobywają się dziwne hałasy. Dziś wiemy, że wulkany to twory geologiczne, które są efektem ruchów magmy w płaszczu ziemskim. I choć z każdym miesiącem poznajemy je lepiej, nadal trudno jest dokładnie przewidzieć, kiedy dany wulkan wybuchnie...

DSC_0273.JPGDrugi z cyklu warsztatów DZIECKO NA WARSZTAT postanowiliśmy poświęcić fascynującym górom pełnym ognia właśnie.

Podczas naszych działań wykorzystaliśmy:

- puzzle z wulkanem

- plansze - zdjęcia przedstawiające uśpiony wulkan, wulkan dymiący, wybuch wulkanu, krater oraz lawę

- układankę przedstawiającą budowę wulkanu

- zalaminowaną planszę do malowania na niej piankową farbą bądź lepienia ciastoliną

(wszystkie powyższe materiały można pobrać TUTAJ)

- książki związane z wulkanami (Moja najlepsza książka o wulkanach oraz Ciekawe dlaczego wulkany wybuchają?)

- film umieszczony w sieci dotyczący wyprawy do wnętrza czynnego wulkanu (ZOBACZ) oraz film pokazujący erupcję wulkanu (ZOBACZ)

- materiały niezbędne do przeprowadzenia eksperymentów (mąka, sól, woda, plastikowy kubeczek, soda oczyszczona, ocet spirytusowy, czerwony barwnik spożywczy, miska, słoik z zimną wodą, maleńki słoiczek z gorącą wodą z barwnikiem, nitka, naczynie żaroodporne, świeca, piasek, kamienie, płyta indukcyjna lub jak u nas patelnia z wrzącą wodą i palnik kuchenki)

- materiały niezbędne do wykonania lapbooka - pudełko, kolorowe kartki, klej, coolinda, wata, mazaki, kredki, cekiny, itp.

Naszą przygodę z wulkanami postanowiliśmy rozłożyć na trzy dni. Tematyka wulkanów jest, a raczej była, dla maluchów tematem nowym, więc nie chciałam dzieciaków obciążać zbyt dużą ilością faktów oraz "pracy" jednego dnia.

DZIEŃ 1

By ciekawe świata maluchy wprowadzić w temat naszych poczynań przygotowałam dla nich puzzle, z których po ułożeniu na pierwszy plan wyłoniła się sylweta dymiącej góry - wulkanu.

https://lh6.googleusercontent.com/-NkU8f2sO6dg/UmLSZq2NU5I/AAAAAAAAUUM/jMTlQCrRYpU/s600/DSC_0270.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-9N5Ot0Co8Xg/UmLSaNc0s_I/AAAAAAAAUUU/QEWkWMMR1xk/s600/DSC_0271.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-4Fw694kginw/UmLSalPyaQI/AAAAAAAAUUc/rPbFgq9JKHg/s600/DSC_0273.JPGDzieciaki od razu rozpoznały, co ilustracja przedstawia. Naturalnie przeszliśmy do rozmowy na temat wulkanów. Wiemy już, że "wulkan to miejsce, w którym gorąca, płynna skała, zwana magmą, wydobywa się z wnętrza Ziemi na jej powierzchnię". Wiemy też, że "wybuch wulkanu nazywamy erupcją" i że "erupcja to jedno z najgroźniejszych zjawisk przyrody. Gorący popiół, skały i gazy są podczas niej wyrzucane wysoko w powietrze..."

Przyglądaliśmy się zdjęciom wulkanów. Oglądaliśmy fotografie, na których wulkan przypominał po prostu górę, podziwialiśmy sfotografowany z bliska krater, z zaciekawieniem patrzeliśmy na dymiący wulkan oraz na zdjęcie przedstawiające erupcję wulkanu, a także płynącą "rzekę" lawy...

https://lh3.googleusercontent.com/-yDe8W-Hdh4s/UmLSbAlUZkI/AAAAAAAAUUk/vbBZ6i6iNs8/s600/DSC_0274.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-rN_pKcadh3k/UmLSb3ahWWI/AAAAAAAAUUs/235OwbLzdcs/s600/DSC_0275.JPG

https://lh4.googleusercontent.com/-Qb6uRslBbFU/UmLScYWQatI/AAAAAAAAUU0/KTNqHPoBDsA/s600/DSC_0276.JPG

https://lh4.googleusercontent.com/-w8WVdfCXr54/UmLSc2xa0WI/AAAAAAAAUU8/H5MzzNFkGf4/s600/DSC_0277.JPG

https://lh5.googleusercontent.com/-82Y4M0OlRAc/UmLSdtIkgBI/AAAAAAAAUVE/nDi3LhKKZHc/s600/DSC_0278.JPGKiedy już z pomocą fotografii swoją ciekawość zaspokoiliśmy, skupiliśmy się na budowie wulkanu, pomogła nam w tym schematyczna układanka. Wiemy, że "wulkan składa się z długich kanałów zwanych kominami. Te kominy prowadzą w głąb Ziemi do przestrzeni zwanej komorą. Magma, znajdująca się wewnątrz komory, może mieć aż 1200 stopni Celsjusza. Magma wędruje długimi kominami i wypływa na powierzchnię ziemi jako lawa. Kominy wulkaniczne można znaleźć nawet pod dnem oceanu."

https://lh4.googleusercontent.com/-rlgs4lLRCCY/UmLSeGuFz6I/AAAAAAAAUVM/ISFvjZFV2HI/s600/DSC_0279.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-1M2XNuqQT78/UmLSegMO3MI/AAAAAAAAUVU/6XZPnx08MBA/s600/DSC_0280.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-Zl7DDPWV5vE/UmLSfJt0G7I/AAAAAAAAUVc/9dkpBjl6vR4/s600/DSC_0282.JPGCałkiem sporą ilość, jak dotąd nowych dla nas, informacji wzbogaciliśmy również o obejrzenie filmu dokumentującego wyprawę do wnętrza wulkanu.

źródło: KLIK

Będąc pod ogromnym wrażeniem równie monstrualnych gór pełnych lawy i ognia postanowiliśmy erupcję wulkanu zobrazować. Pokazać ją wylepiając strumienie lawy na zboczu wulkanicznym w pierwszej kolejności przy pomocy ciastoliny...

https://lh4.googleusercontent.com/-qcFI_y4GFNw/UmLSfmDfUNI/AAAAAAAAUVk/CET5dBJrpNE/s600/DSC_0287.JPG

https://lh6.googleusercontent.com/-A1_ZwEIgLek/UmLSgJmbqkI/AAAAAAAAUe0/BqJHCbcIq_Y/s905/DSC_0291.JPG... następnie przy pomocy piankowej farby (pianka do golenia, pomieszana z odrobiną barwnika spożywczego):

https://lh5.googleusercontent.com/-03d4DK0mTYQ/UmLSggsEGFI/AAAAAAAAUV0/wdaxESh6z8o/s600/DSC_0293.JPG

https://lh5.googleusercontent.com/-V1aO9Y_s-H8/UmLSg41X02I/AAAAAAAAUV8/mfo05-g7kNM/s600/DSC_0294.JPG

https://lh4.googleusercontent.com/-4OfADXFpvaM/UmLShUcIlcI/AAAAAAAAUWA/eqWszRPrpqU/s600/DSC_0295.JPGNa tym zakończyliśmy naszą aktywność dnia pierwszego.

DZIEŃ 2

Drugi dzień naszych wulkanicznych poczynań poświęciliśmy na wykonanie kilku domowych eksperymentów z tematyką wulkanów jak najbardziej związanych.

Rozpoczęliśmy od zastanawiania się co powoduje, że lawa z tak wielką siłą wylatuje z wnętrza aż na powierzchnię ziemi. W zrozumieniu siły działania gazów pomogła nam butelka z gazowaną wodą mineralną. W mocno wstrząśniętej gazy wzburzyły się, gdy tylko delikatnie odkręciliśmy jej nakrętkę woda niczym lawa znalazła szczelinę i ujście z butelki.

W podobny sposób postępuje magma. Warstwa rozgrzanej skały (zwana płaszczem Ziemi) szuka szczelin powstałych na skutek ruchów płyt tektonicznych, gdy na taką natrafi udaje jej się wydostać na powierzchnię. Kolejne warstwy zastygłej lawy tworzą  - przez lata - stożek wulkaniczny.

Wiemy już jakie siły wyrzucają lawę oraz inne materiały wulkaniczne (żużel - małe fragmenty skały, popiół - drobne cząsteczki skał, bomby wulkaniczne - zastygłe fragmenty lawy,  włosy Pele - cienkie włókna lawy) na zewnątrz.

Postanowiliśmy się skoncentrować na tym, jak sam wybuch wygląda.

EKSPERYMENT 1 - WYBUCH WULKANU

Pierwszy z eksperymentów poświeciliśmy wybuchowi wulkanu naziemnego. W tym celu skonstruowaliśmy z masy solnej wulkaniczny stożek, za komin wulkanu posłużył nam plastikowy kubeczek po jogurcie. Wsypaliśmy do gotowej konstrukcji odrobinę sody oczyszczonej, aby wywołać reakcję chemiczną sodę zalaliśmy octem. Substancje natychmiast ze sobą zareagowały ukazując naszym oczom piękny, pienisty, wulkaniczny wybuch. (Na2CO3+2CH3COOH-->2CH3COONa+ CO2+H2O)

https://lh6.googleusercontent.com/-WyMLnvwx-o0/UmLSNUGeTDI/AAAAAAAAUWI/WiCwcFoMj44/s905/DSC_0198.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-Oc_crR3VPPs/UmLSO8lpE7I/AAAAAAAAURc/fzIKoJl0-4I/s600/DSC_0204.JPG

https://lh6.googleusercontent.com/-tDeZM0l39K0/UmLSPQtKhdI/AAAAAAAAURk/95gmwBBCGhI/s600/DSC_0207.JPG

https://lh5.googleusercontent.com/-6QW6s7jgOTY/UmLSQevJicI/AAAAAAAAUR0/seelF9-oUdQ/s600/DSC_0210.JPG

https://lh6.googleusercontent.com/-9ZJ8RFPtnbI/UmLSQ1Wkn5I/AAAAAAAAUR8/jvh2CMOvF2o/s600/DSC_0211.JPG

EKSPERYMENT 2 - WYBUCH WULKANU PODWODNEGO

Drugi z eksperymentów miał uświadomić dzieciakom, iż wiele wulkanów powstaje tysiące metrów pod powierzchnią morza. Miał również pokazać, w jaki sposób gorąca lawa wypływa z podwodnych kraterów.

Przygotowaliśmy słoik z zimną wodą oraz słoiczek (zawieszony na sznureczku) z gorącą wodą (z dodatkiem barwnika spożywczego). Zanurzyliśmy mały słoiczek w większym naczyniu i obserwowaliśmy co się dzieje. Woda ciepła zaczyna uciekać z maleńkiego słoika w górę, tworząc tym samym strumień przypominający wylewającą się z podwodnego krateru lawę.

https://lh5.googleusercontent.com/-wlVoF0Zz6Vk/UmLSRS-ZY2I/AAAAAAAAUSI/BV95BsJtV3Q/s600/DSC_0212.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-dkMueFWAemQ/UmLSRzAR6VI/AAAAAAAAUWQ/FfXdMgjw7TA/s905/DSC_0213.JPG

https://lh6.googleusercontent.com/-VYUkxQ49F28/UmLSSIFfRUI/AAAAAAAAUWY/W-MdSDO-mPk/s905/DSC_0214.JPG

EKSPERYMENT 3 i 4 - WYBUCH WULKANU PODWODNEGO - CO DZIEJE SIĘ Z LAWĄ PO ZETKNIĘCIU Z ZIMNĄ WODĄ?

Trzeci z eksperymentów dotyczył również wulkanów podwodnych. Tym razem jednak miał pomóc nam zrozumieć co dzieje się z lawą, gdy ta styka się z lodowatą wodą morza bądź oceanu. Przygotowaliśmy więc naczynie żaroodporne, na jego dnie ułożyliśmy kawałki świecy (wosku), pokryliśmy go piaskiem (warto użyć czystego piasku kupionego w zoologicznym, by nie zmącił nam całkowicie wody), dla ozdoby i zachowania realizmu pokryliśmy piasek kamykami. Najlepszym rozwiązaniem byłoby teraz ustawienie naczynia na płycie indukcyjnej. Ta podgrzałaby jego dno i moglibyśmy obserwować piękne wybuchy oraz tworzenie się struktur przypominających lawę poduszkową. Niestety płyty indukcyjnej nie posiadamy, więc sposiłkowaliśmy się wstawieniem naczynia do wrzącej wody. Efekt osiągnęliśmy podobny, choć nie tak spektakularny jak w przypadku podgrzania naczynia na płycie.

https://lh6.googleusercontent.com/-sWa_ufnHkBg/UmLSTGaXWDI/AAAAAAAAUSk/Noo3FjT1eaA/s600/DSC_0220.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-7gJOMf2W3w4/UmLST8V5FyI/AAAAAAAAUSs/iVX7KcwbWc0/s600/DSC_0221.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-hVHNvGtUqGE/UmLSUaTTcZI/AAAAAAAAUWo/ai9TTP2ydus/s600/DSC_0223.JPG

https://lh5.googleusercontent.com/-6K70OcSaRx0/UmLSUngcI-I/AAAAAAAAUS8/GtNSiU5a4Ww/s600/DSC_0227.JPG

https://lh4.googleusercontent.com/-EanUJ3_SOr4/UmLSVHdR5sI/AAAAAAAAUTE/y4kEc9CcSvc/s600/DSC_0230.JPG

Kiedy magma wypływa pod wodą, bardzo szybko stygnie. W kontakcie z zimną wodą zawarte w niej minerały twardnieją i zamieniają się w kryształy. Z niektórych rzadkich i cennych kryształów, poprzez cięcie i szlifowanie uzyskuje się klejnoty. Stygnięcie lawy zasymulowaliśmy (eksperyment 4) wlewając do bardzo zimnej wody roztopioną świecę.

https://lh6.googleusercontent.com/-cbgve28X74Y/UmLSWxeAxsI/AAAAAAAAUXA/oQtw0LrNkw8/s600/DSC_0239.JPG

https://lh4.googleusercontent.com/-1-uctON3Chc/UmLSWUB0B7I/AAAAAAAAUTg/qoaHHlawI-U/s600/DSC_0238.JPG

https://lh6.googleusercontent.com/-Ei_7qgsXnHk/UmLSXcMqwWI/AAAAAAAAUTs/KpoT1ZfW4b4/s600/DSC_0241.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-lCmklRFLF7k/UmLSXh6m4FI/AAAAAAAAUXI/L_PHLmOe0ow/s905/DSC_0244.JPG

Na tym eksperymencie zakończyliśmy drugi dzień naszych wulkanicznych zmagań.

DZIEŃ 3

Trzeci  - ostatni - dzień naszych działań poświęciliśmy na podsumowanie zdobytej wiedzy. Stworzyliśmy książkę - lapbooka. Umieściliśmy w nim wiedzę zdobytą przez pozostałe dwa dnia edukacyjnych zabaw. Nie mogło zabraknąć w nim schematu budowy wulkanu, stożków wulkanicznych z erupcją pyłów i gazów oraz lawy, skupiliśmy się także na tym, że poza niszczycielską siłą wulkany mogą stać się użyteczne dla ludzi.

Wiemy, iż "popiół wulkaniczny jest bogaty w minerały, które użyźniają glebę i tworzą lepsze warunki do upraw. Siarka i inne minerały wydobywane są do użytku w przemyśle. Woda podgrzewana pod ziemią przez magmę może być użyta w turbinach elektrowni albo wykorzystana do ogrzewania domów i dostarczania ciepłej wody okolicznym mieszkańców." Wspomnieć należy również o pięknych klejnotach, które po oszlifowaniu zastygłych w lawie wulkanicznej minerałów otrzymać możemy.

https://lh4.googleusercontent.com/-0WO1jIsyklU/UmgHY_6gQdI/AAAAAAAAUcM/n86c6l_1VUM/s600/lapbook%2520%25281%2529.JPG

https://lh5.googleusercontent.com/-q2AHqhaqCDo/UmgHZfk7jtI/AAAAAAAAUcU/rF4w8b6kmd0/s600/lapbook%2520%25282%2529.JPG

https://lh6.googleusercontent.com/-hMnyQipuGxQ/UmgHaplHO6I/AAAAAAAAUcg/mepLq9bJRig/s600/lapbook%2520%25284%2529.JPG

https://lh5.googleusercontent.com/-mvDfJ_nq2sE/UmgHazVZY-I/AAAAAAAAUcs/4PZweVSrhrA/s600/lapbook%2520%25285%2529.JPG

https://lh6.googleusercontent.com/-VPb_f5Y1V4c/UmgHbXVchnI/AAAAAAAAUc0/7cQbRzqlNnY/s600/lapbook%2520%25286%2529.JPG

https://lh6.googleusercontent.com/-UfIuzH9HS5M/UmgHcBkRj8I/AAAAAAAAUc8/32qiA_U9TxI/s600/lapbook%2520%25287%2529.JPG

https://lh5.googleusercontent.com/-IixRVAkdB7c/UmgHdChgOjI/AAAAAAAAUdM/oYjHpK2cvn0/s600/lapbook%2520%25289%2529.JPG

https://lh4.googleusercontent.com/-Zkc3P0TRykA/UmgHdtwheJI/AAAAAAAAUdU/sKCg7f7FKRI/s600/lapbook%2520%252810%2529.JPG

https://lh6.googleusercontent.com/-P56qYz7gVqk/UmgHeJMlnmI/AAAAAAAAUdc/rHVuv2uZBQc/s600/lapbook%2520%252811%2529.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-mtDJ8xaGebQ/UmgHeliIvoI/AAAAAAAAUdk/lVw_QzGyP0o/s600/lapbook%2520%252812%2529.JPGUkończony, wulkaniczny lapbook prezentuje się następująco:

https://lh6.googleusercontent.com/-blBX8GGCfxk/UmgHjo-vPFI/AAAAAAAAUeg/GfQWKjM3Juc/s905/lapbook%2520%252820%2529.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-c0TwsAIdsfo/UmgHfB56qRI/AAAAAAAAUds/LvHT8Sf6ruU/s600/lapbook%2520%252813%2529.JPG

https://lh6.googleusercontent.com/-7HuepN5CazE/UmgHgXLs93I/AAAAAAAAUd0/kU-uq4Uy27o/s600/lapbook%2520%252814%2529.JPG

https://lh3.googleusercontent.com/-X8EQFNNdy2w/UmgHg4C3FbI/AAAAAAAAUd8/JR0OTypZ6Sc/s600/lapbook%2520%252815%2529.JPG

https://lh5.googleusercontent.com/-bQix6kC6ZCY/UmgHhcU_9EI/AAAAAAAAUeE/a776tZ_VQWc/s600/lapbook%2520%252816%2529.JPG

https://lh5.googleusercontent.com/-4_g7fdsYfKM/UmgHid-DYCI/AAAAAAAAUeU/JD9eIJXlEr4/s600/lapbook%2520%252818%2529.JPG

https://lh5.googleusercontent.com/-aJp6zOqOGXQ/UmgHiw15GQI/AAAAAAAAUec/La-bwQREJQU/s600/lapbook%2520%252819%2529.JPG

Tym oto akcentem zakończyliśmy nasze poznawanie wulkanów. Na sam koniec zaserwowaliśmy sobie przeczytanie jeszcze kilku ciekawostek związanych z wulkanami:

1. Nazwa wulkan pochodzi od imienia rzymskiego boga ognia Vulcanusa.

2. Praktycznie codziennie na Ziemi wybucha wulkan.

3. Również w Polsce możemy odnaleźć wulkany (na szczęście wygasłe). W okolicach Krakowa jest ich około 17.

4. W ciągu jednego wybuchu wulkanu produkowana jest taka ilość dwutlenku węgla, jaką wytwarzają wszyscy mieszkańcy ziemi przez 50 lat.

5. Wybuch wulkanu Krakatau uznawany jest za najgłośniejszy, słyszany był z odległości 4325km.

6. Wulkany można znaleźć na wielu obiektach Układu Słonecznego. Księżyc ziemski ma wiele wulkanów, tak samo jak Mars, ale wszystkie są już wygasłe. Wenus, Jowisz i prawdopodobnie Uran mają aktywne wulkany.

7. Aktywność wulkaniczna może odmienić krajobraz. Niektóre wulkany wybuchają z taką siłą, że wysadzają w powietrze swój szczyt. Powstałe kratery mogą wypełniać się wodą, tworząc duże jeziora, położone wysoko nad poziomem morza. Inne wulkany zapadają się do środka tworząc kratery zwane kalderami, które stopniowo wypełniają się wodą.

8. Nauka o wulkanach to wulkanologia, zaś badający ją naukowcy to wulkanolodzy.

CIEKAWOSTKA DLA NIECO STARSZYCH WIELBICIELI WULKANÓW:

9. W warunkach domowych posiłkując się substancjami chemicznymi (dwuchromian amonu oraz aceton) można stworzyć imitację wybuchu wulkanu.

źródło: KLIK

Dla zainteresowanych dodam, iż wspomniana reakcja polega  na rozkładzie dwuchromianu amonu o wzorze sumarycznym (NH4)2Cr2O7 w wyniku podgrzania. Najlepiej utworzyć z gliny formę, do której wsypiemy ów pomarańczowy proszek. Po polaniu go acetonem (substancją bardzo łatwo palną) i podpaleniu wulkan zaczyna buchać iskrami, wydobywa się mnóstwo lawy, której funkcję pełni zielony tlenek chromu (III) - Cr2O3  /źródło:KLIK/

Dzisiejszy warsztat zorganizowany został w ramach projektu DZIECKO NA WARSZTAT, którego inicjatorką jest autorka bloga ProjektLondyn2014

 

http://pu.i.wp.pl/bloog/94408881/51291305/plakat_patron2_dF_big.jpg

Kolejny warsztat odbędzie się 25 listopada i będzie to tym razem warsztat kulinarny.

Mam nadzieję, że zainteresowaliśmy Was dzisiejszymi zajęciami na tyle, że na 25 listopada czekać będziecie z równie wielką niecierpliwością, a po cichu Wam zdradzę, że szykuje się nam najprawdziwsze kulinarne show! :)

 

Pozostałe blogi biorące udział w Projekcie oraz ich propozycje warsztatowe zobaczyć możecie klikając w loga poniżej:

DZIECKO NA WARSZTAT

O NAS:

 

MAMA: Pedagog, nauczyciel, terapeuta szkolny. Do niedawna nauczycielka przedszkola. Na co dzień pomysłowa mama, która wraz z dwójką szkrabów odkrywa magiczny świat kreatywnych prac.

 

TATA: Specjalista w branży oświetleniowej. Pasjonat paintball'a, wędkarstwa oraz motoryzacji (youngtime'rów zwłaszcza). Blogowe majsterki oraz świat eksperymentów to jego działka.

 

DZIECI: Czteroletnie bliźnięta, które dzielnie towarzyszą rodzicom w twórczej podróży. Ta jest dla nich doskonałą zabawą, sposobem na spędzanie wspólnie czasu oraz formą terapii dla jednego ze szkrabów, u którego zdiagnozowano MPD.

 

 

 

WSPÓŁPRACA:

 

Jeśli masz pomysł na współpracę z Kreatywnikiem bądź masz pytanie dotyczące bloga, czy jakikolwiek inny powód, by się z nami skontaktować,

napisz proszę:

kreatywniezdziecmi@gmail.com

 

 

PARTNERZY:

 

omd9Dq on Make A Gif, Animated Gifs

 

AKTUALNE PROJEKTY:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

POLECAMY: